Monthly Archives: November 2017

Clarity (18)

The first case was settled for $2,000, and the second piece of litigation was disposed of out of court for $3,000, while the price of the amicable accord reached in the third suit was $5,000. Een mooi staaltje van zgn. elegant variation.

Elegant variation is weer een van die taalsprookjes waar we het hier eerder over hebben gehad : een nepregel die zegt dat je moet voorkomen dat je binnen één zin hetzelfde
woord twee maal gebruikt en dat je daar dan maar liever een synoniem voor moet
gebruiken: case-piece of litigation-suit  en dus ook: settled-disposed of out of court-reached an accord. Met name krantenartikelen lijden aan die elegant variation (de werkkamer van de minister-president, het torentje van Rutte, Den Haag, enz.) en wordt daarom vaak als Journalese aangeduid. Maar in het Legalese komt het ook erg vaak voor.

Elegant variation is een afleiding, een afleiding van wát u zegt naar hoé u het zegt. Een lezer van een juridisch document (en vergeet niet dat de meeste lezers zo’n document moéten lezen, en niet dat ze het wíllen lezen…) zal zich afvragen wat, in het voorbeeld
hierboven, het verschil is tussen een case, een piece of litigation, en een suit  Sterker nog, voorál lezers van juridische documenten nemen aan dat andere woorden ook een andere betekenis hebben. Zelf zien wij vaak dat de woorden must en have to in dezelfde alinea voorkomen. Lezers denken dat dit dan een andere juridische betekenis heeft. Verwarring. Probeer dit dus zo veel mogelijk te vermijden!

Elegant variation brengt ons wél op een interessant intercultureel probleempje; de eerste die de term elegant variation gebruikte was de Engelse lexicograaf/taalkundige Henry
Watson Fowler, vooral bekend van zijn  A Dictionary of Modern English Usage, een stijlgids uit 1926 die de Engelsen nog steeds op grote waarde schatte en zijn, minder woordenboekachtige, The King’s English uit 1906. In hoofdstuk 3 van dat laatste boek (hier voor de liefhebbers online te lezen) maakt hij korte metten met de, in zijn ogen vooral Franse, gewoonte zo veel mogelijk synoniemen, metaforen en omschrijvingen te gebruiken om maar niet hetzelfde woord in één zin te gebruiken. Met de grootst mogelijke Britse ironie omschrijft hij deze ‘verderfelijke gewoonte’ als Elegant Variation. (NB. in Fowlers tijd had het woord elegant veel meer een negatieve connotatie dan nu, iets van “verwijfde
oververfijning”. In zijn Oxford Dictionary of American Usage and Style  uit 2000 herdoopt Bryan Garner deze term dan ook zonder enig scrupules in: inelegant variation).

Elegant variation is inderdaad een typisch ‘Franse gewoonte’, zo is door Clyde Thogmartin van de Universiteit van Iowa onomstotelijk vastgesteld. Franse schrijvers (of in ieder geval: de Franse pers), zo stelt Thogmartin vast, laten zich juist voorstaan op het gebruik van
synoniemen, metaforen en omschrijvingen. Fransen zien het als teken eruditie en belezenheid. Enigszins cryptisch wordt het Frans (dan wel: de Franse pers) dan wel, want het vereist van lezers wel erg veel voorkennis van Franse toestanden (vgl. een woord als ‘torentjesoverleg’ dat voor een niet-Nederlander ook lastig te begrijpen moet zijn). Hoe dan dit Frans in het Engels te vertalen, is een heet hangijzer. Als je het “direct” vertaalt naar het
Engels, zal je van elegant variation worden beschuldigd; en als je dat niet doet, zal je de oorspronkelijke, Franse, schrijver tegen je in het harnas jagen.

Wanneer je, als niet-Brit, Engels gebruikt als communicatiemiddel, zal je nationale/
culturele identiteit altijd op de een of andere manier door je Engels heen schijnen. Dit geldt voor Fransen, voor Nederlanders, maar ook voor Amerikanen, Australiërs en anderen die Engels wél als moedertaal hebben. Dit mag op het eerste gezicht duiden op wat
onschuldige verschilletjes in ‘stijl’ of ‘toon’, maar het kan ook verder gaan. Twee weken geleden hadden we het hier over Engelse woord hereby (hier nog eens te lezen). In zijn (hier gratis te downloaden)  online Contract Drafting Manual  legt Willem Wiggers van
WeAgree nog eens uit dat hereby in verschillende Europese landen een verschillende
juridische betekenis kan hebben. Diepe zucht…

Om dan maar met Henry Watson Fowler te eindigen: Display of superior knowledge is as great a vulgarity as display of superior wealth—greater indeed, inasmuch as knowledge should tend more definitely than wealth towards discretion and good manners.

Clarity (17)

We voeren nu al een tijdje een beetje een kruistocht tegen het woord hereby, en in het
verlengde daarvan woorden als herein, herewith, hereunder etc. Dat kruistochtje voeren we niet alleen (gelukkig maar!); alle, maar dan ook alle, experts op het gebied van Legal
Writing
of Contract Drafting zijn ons al voorgegaan in de stijd. David Mellinkhof (“the law thrives on gobbledygook”), Brian Garner, David Mellinkhof, Richard Wydick (“Lawyerisms like aforementioned, whereas, herein and hereinafter give writing a legal smell, but they carry little or no legal substance”), Peter Tiersma, Ken Adams, noem ze maar op.

Waar komen die woorden vandaan, wat is er tegen en waarom gebruiken vooral
Nederlandse advocaten ze zo vaak als ze in het Engels schrijven?

Een algemeen aanvaard uitgangspunt is dat deze woorden stammen uit het Middelengels (zo’n beetje tussen 1100 en 1500 AD). Dat was de tijd dat geletterden experimenteerden met de taal, waarin veel nieuwe woorden werden verzonnen om langzaam maar zeker
afstand te doen van het Frans, en (niet onbelangrijk!) advocaten per geschreven woord werden afgerekend. Hoe lucratief was het dan niet om zo vaak mogelijk nietstoevoegende woorden als aforementioned, hereby, wherein etc. tot te voegen? Het probleem echter in met name common law-rechtssystemen was/is dat eenmaal gedane rechterlijke uitspraken óók voor toekomstige rechtsspraak vastlagen en dat dus iedereen (tot op de dag van
vandaag) begon te geloven dat dergelijke woorden een zekere juridische betekenis
hadden/hebben.

Niets is echter minder waar. Bovengenoemde experts wijzen er in hun standaardwerken (Plain English for Lawyers: Wydick; Legal Writing in Plain English: Garner; The Language of Law: Melinkhoff;  A Manual of Style for Contract Drafting: Adams; Tiersma: Language and Law) allemaal op dat deze woorden juist uiterst ambigu zijn en dat al talloze rechtszaken zijn gevoerd over de in- of juist exclusiviteit van bijv. hereby: “hereby what”, is dan de vraag? “Lawyers want to know first of all whether hereby means only by-means-of-this-writing, or right-now-by-means-of-this-writing. And whichever choice is made, the answer still leaves in doubt whether this-writing refers to the entire document or to only a part of it”.

Of om een ander voorbeeld te geven: herein: “Litigated for years, herein has still not settled down to any fixed meaning. It means in-this well enough, but in -this-what? This sentence, this paragraph, this contract, this statute? The exact point of reference remains obscure, and depends completely on context, which is another way of saying that your writing is going to be interpreted…..The antique flavour of herein gives the illusion of a precision whose
substance is better obtained by ordinary English “in this paragraph”, “in this statute”, “in this contract
”. (beide citaten van Mellinkhof)

Behalve hardleerse en ouderwetse Engelssprekende advocaten maken vooral
Nederlanders zich vaak schuldig aan het overmatige gebruik van (met name) hereby. Dit heeft in de eerste plaats te maken met de bijzondere positie die het woord “er” inneemt in het modern Nederlands; “er” is veel meer dan in het Engels, óók plaatsbepaling (en hier/daar in combinaties met een voorzetsel -hiermee/daarop etc.- een nóg preciezere plaatsbepaling is van “er”). Dit kon in het Middelengels ook, maar is in het moderne Engels bijna verdwenen. Dit is overigens precies de reden waarom u zo veel mogelijk het Engelse “There is…” of “There are…” moet vermijden zoals wij Clarity 13 al schreven.

In de tweede plaats heeft het te maken met “moedertaal-interferentie”. By in het Engels is veel vaker het Nederlandse “door” (he was bitten by a dog – hij werd door een hond
gebeten) dan het door Nederlanders bedoelde “bij” (“Hierbij stuur ik u ….”). En ik ben
derhalve bang dat (door ons vaak gespotte) Hereby I send you the document veel meer gelezen moet worden als “Door middel van deze mail stuur ik u het document” dan
“Hierbij (bij deze mail dus) stuur ik u ook het document”. (Nog even afgezien van het feit dat het I am sending moet zijn ipv. I send).

En in de derde plaats biedt hereby in het zinnetje Hereby I am sending you… Nederlandse
schrijvers van het Engels een uitmuntende mogelijkheid een zin niét te beginnen met I. Volkomen overbodig verder, want er is geen enkele reden om dat niet te doen (lees nog eens What’s in a language-25)

Met andere woorden: begin eens in uw e-mailberichten I am sending you document….ipv. Hereby I send you te schrijven. (Een goed begin is immers het halve werk). En denk daarna nog eens na over iedere keer dat u here- en where- combinaties gebruikt in uw contracten, Letters of Recommendation, Letters of Advice en wat u al niet meer schrijft.

Consistency (6)

Antitrust law, bylaws, statement of financial position, par value,  common stock,  Chapter 11 bankruptcy, income statement, additional paid-in capital, revenues, Internal Revenue
Service (IRS)
en receivables. Op het eerste gezicht een handjevol Engelse woorden die u vast wel eens bent tegengekomen als uw clientèle niet uit Nederland komt. Maar áls de afnemers van uw juridische diensten deze woorden en begrippen gebruiken, komen ze ook niet uit Engeland. Daar gebruiken ze namelijk hele andere woorden voor (min of meer)
hetzelfde.

De kans is groot dat de gebruikers van bovenstaande woorden Amerikanen zijn.
Nieuwsgierig naar welke woorden de Britten dan wel gebruiken? Scroll dan naar het eind van deze blog. Een aantal weken geleden schreef ik in Consistency 5 dat de Britten zich steeds meer zorgen begonnen te maken over de toenemende Americanisation (ja, met een -s, want: Britten) van hun taal.

Deze zorgen zijn gebaseerd op een linguïstisch onderzoek: “The Fall of the Empire: The Americanization of English” (ja, een Amerikaans onderzoek, en dus een -z). Dit onderzoek laat zien dat landen die Engels als tweede taal gebruiken om (met name de zakelijke)
communicatie te vergemakkelijken, zowel op het gebied van woordenschat als op het
gebied van spelling duidelijk overhellen naar het Amerikaans-Engels. Nederland loopt
hierin (vwb. de Europese landen) behoorlijk voorop. Jammer overigens dat ook niet de
uitspraak (Amerikaans vs. Brits) is meegenomen, want dan zou het mijns inziens nog veel duidelijker zijn, simpelweg om het veel meer moeite kost om het geaspireerde Brits-Engels na te doen…

“De beste verdediging is de aanval”, moet de Amerikaanse hoogleraar Engels aan de
University of Delaware, Ben Yagoda, hebben gedacht; van de weeromstuit is hij een blog begonnen: NOOB (Not One-Off Britishims) waarin hij op vrij humoristische wijze duidelijk maakt dat de invloed van het Brits-Engels op het Amerikaans-Engels niet te onderschatten is.

Grappig als deze acties en reacties mogen zijn, het gevaar is dat deze discussie verzandt in een nationalistisch potje vérpissen; wie heeft het meeste invloed en welk Engels is “het beste”? Lynne Murphy, hoogleraar Linguïstiek aan de University of Sussex waarschuwt er in haar ‘Seperated by a common language’-blog al voor.

Datgene wat wij hier willen benadrukken is dat u zélf moet bepalen welk Engels u wilt
gebruiken. En dat áls u dat heeft bepaald, dit consequent moet doorvoeren in uw teksten en correspondentie. Dus, als u de woorden uit de eerste alinea gebruikt, gebruik in de rest van uw tekst dan ook -ize ipv. -ise, of -or ipv. -our (color/colour). Of Mr./Ms./Mrs. (mét puntje) ipv. Mr/Ms/Mrs (zonder puntje), of sluit af met Sincerely yours ipv. Yours sincerely, of schrijf de datum als July 4th, 2017 ipv. 4 July 2017.

Als u iedere keer het tweede alternatief wil gebruiken, gebruik dan de cursief tussen
haakjes geschreven woorden in dit lijstje: Antitrust law (= competition law), bylaws
(= Articles of Association), statement of financial position (= balance sheet), par value
(= nominal value), common stock (= ordinary shares),  Chapter 11 bankruptcy
(= Receivership), income statement (= profit and loss account), additional paid-
in capital (= share premium), revenues (= turnover), Internal Revenue Service (IRS) (= Inland Revenue) en receivables (= debtors).